NK უჯრედები — ბუნებრივი მკვლელი უჯრედები
- ანტიეიჯინგ ეფექტი;
- ფოტოდაბერებასთან ბრძოლა — UV-სხივებით გამოწვეული დაბერება;
- ნაოჭების შემცირება;
- კანის ტონის გაუმჯობესება;
- კოლაგენის დაცვა;
- ელასტიკურობის გაზრდა;
- ჰიპერპიგმენტაციის შემცირება;
- კანის დატენიანება;
- ქსოვილების რეგენერაციის პროცესში მონაწილეობა;
- ჭრილობის შეხორცება;
- ნეკროზული ქსოვილის განადგურება;
- ანთების კონტროლი;
- დაზიანებული უჯრედების ელიმინაცია;
- ინფექციების პრევენცია;
- იმუნური ზედამხედველობა;
- კანის დაცვა ვირუსული და ბაქტერიული ინფექციებისგან;
- მნიშვნელოვანი როლი ჰერპესვირუსული ინფექციების კონტროლში.
რა არის NK უჯრედები?
NK უჯრედები არის ეფექტორული უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნება ძვლის ტვინში და წარმოადგენს თანდაყოლილი იმუნური სისტემის ნაწილს. ისინი მიეკუთვნება ლიმფოციტების ტიპს, თუმცა განსხვავდება T და B უჯრედებისგან.
NK უჯრედები წარმოადგენს თავდაცვის პირველ ხაზს ვირუსული ინფექციებისა და სიმსივნური ტრანსფორმაციის დროს. ისინი მოქმედებენ დაუყოვნებლივ, დამატებითი აქტივაციის გარეშე.
ისინი მონაწილეობენ ვირუსული ინფექციის რეციდივის პრევენციაში — ხელს უშლიან ლატენტური ვირუსების ხელახალ აქტივაციას.
Molluscum contagiosum: NK უჯრედები ანადგურებენ პოქსვირუსით ინფიცირებულ უჯრედებს და ხელს უწყობენ დაზიანებების სპონტანურ რეგრესიას.
ბაქტერიული ინფექციები: სტაფილოკოკური ინფექციების მართვისას NK უჯრედებს აქვთ პირდაპირი ანტიბაქტერიული მოქმედება — გრანულიზინისა და პერფორინის მეშვეობით. ისინი ასევე ააქტიურებენ მაკროფაგებს — IFN-γ აძლიერებს ფაგოციტოზს. ბიოფილმის კონტროლის პროცესში ხელს უშლიან S. aureus-ის კოლონიზაციას.
სოკოვანი ინფექციები
კანდიდოზი:
- NK უჯრედები ანადგურებენ Candida-ს ჰიფებსა და სპორებს;
- განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმუნოკომპრომეტირებულ პაციენტებში.
დერმატოფიტები:
- მონაწილეობენ სოკოვანი ელემენტების ელიმინაციაში;
- არეგულირებენ ანთებით პასუხს.
ძირითადი ფუნქციები
ციტოტოქსიკური აქტივობა
NK უჯრედები ახორციელებენ ძლიერ ციტოტოქსიკურ ფუნქციას ინფიცირებული და სიმსივნური უჯრედების წინააღმდეგ.
სამიზნე უჯრედების გასანადგურებლად მათ წინასწარი სენსიტიზაცია არ სჭირდებათ.
როლი იმუნურ სისტემაში
- მონაწილეობენ კანის თანდაყოლილ იმუნურ პასუხში;
- წარმოადგენენ თავდაცვის პირველ ხაზს კანში პათოგენების შეღწევისას;
- ახორციელებენ იმუნურ ზედამხედველობას სიმსივნური უჯრედების წინააღმდეგ;
- ცნობენ და ანადგურებენ უჯრედებს, რომლებსაც შეცვლილი აქვთ MHC-I ექსპრესია.
Natural Killer Cells
ინფექციის კონტროლის მექანიზმები
პირდაპირი ციტოტოქსიკურობა
- პერფორინ/გრანზიმის გზა: ქმნის ფორებს სამიზნე უჯრედების მემბრანაში;
- FasL-Fas ურთიერთქმედება: იწვევს აპოპტოზს;
- TRAIL მექანიზმი: წარმოადგენს ალტერნატიულ აპოპტოზურ გზას.
ციტოკინების წარმოქმნა
- IFN-γ: ანტივირუსული მდგომარეობა, მაკროფაგების აქტივაცია;
- TNF-α: ანთებითი პასუხი, სისხლძარღვოვანი ცვლილებები;
- GM-CSF: დენდრიტული უჯრედების მომწიფება.
სხვა იმუნურ უჯრედებთან ურთიერთქმედება
- დენდრიტული უჯრედები: ორმხრივი აქტივაცია და მომწიფება;
- T უჯრედები: ხელს უწყობენ ადაპტური იმუნიტეტის განვითარებას;
- მაკროფაგები: აძლიერებენ ფაგოციტურ აქტივობას.
კლინიკური ნიშნები, როდესაც NK უჯრედების გამოყენება მიზანშეწონილია
- ღრმა ნაოჭები და ხაზები: განსაკუთრებით სახეზე, კისერზე და ხელებზე;
- კანის სისქის შემცირება: ატროფიული, გამჭვირვალე კანი;
- ელასტიკურობის დაკარგვა: შემცირებული ტურგორი, მოდუნებული კანი;
- უხეში ტექსტურა: შეშუპებული, არათანაბარი ზედაპირი;
- მზის ლაქები — solar lentigo: ყავისფერი ლაქები სახეზე;
- ჰიპერპიგმენტაცია — მელაზმა: სიმეტრიული ყავისფერი ან ნაცრისფერი ლაქები სახეზე;
- პოსტანთებითი ჰიპერპიგმენტაცია: აკნეს, ტრავმის ან პროცედურების შემდეგ, მათ შორის პილინგისა და ლაზერის შემდეგ;
- მზის ლაქები;
- გაფართოებული კაპილარები: ტელანგიექტაზია;
- სახის სიწითლე;
- აკნე და პოსტაკნეს ნიშნები;
- სტრიები;
- ქირურგიული ნაწიბურები;
- აქტინური კერატოზი: უხეში, გასქელებული ლაქები, რომლებიც კიბოსწინარე მდგომარეობად ითვლება;
- ქრონოლოგიური დაბერება: წვრილი ხაზები და ნაოჭები, განსაკუთრებით თვალების გარშემო და შუბლზე; ელასტიკურობის დაკარგვა;
- სახის კონტურის ცვლილება: „გრავიტაციის ეფექტი“, კანის ჩამოშვება;
- გაფართოებული ფორები: განსაკუთრებით T-ზონაში;
- არათანაბარი ტონი: პიგმენტაციის არათანაბარი განაწილება;
- სიმშრალე და დეჰიდრატაცია: ბარიერული ფუნქციის შემცირება;
- კოლაგენის დაშლასთან დაკავშირებული პრობლემები: „ჩავარდნილი“ კანი, მოცულობის დაკარგვა, გამჭვირვალე და დელიკატური კანი;
- კანის ჩამოშვება: ყბის ხაზის, კისრისა და ხელების არეში;
- ნაწიბურების ცვლილება: ძველი ნაწიბურები უფრო შესამჩნევი ხდება;
- ატოპიური დერმატიტი.